Mutlu Beyin Kitap Ozeti

Wed 09 January 2019

Yazar: Loretta Graziano Breuning Aganta Kitap, 1.basim: Eylul 2017

Giris

Kitap, mutluluk hormonlari kisinin kendisine yararli faaliyetler yaparak salgilamasinin yollarini ogretiyor. Bu hormonlar; Serotonin, dopamin, oksitosin ve endorfindir. Mutlu kimyasallar salgilanmasi, onlari harekete gecirecek yeni aliskanliklar edinilerek gerceklesecek. Yeni aliskanliklar, beyinde yeni sinir yollari acar, ancak onceki bilinen ve gelismis yola gore, beynin bu yolu kullanmayi tercih etmesi icin, yeni aliskanligin 45 gunluk bir programa uyularak edinilmesi gerekli. Bundan sonra beyin bu yolu dogal olarak secebilir. Ek olarak, bu kitapta memeli beyinimizi taniyarak, yasadigimiz inis cikislardan oturu kendimizi ve baska birilerini suclama aliskanligimizdan da vazgecebiliriz.

1 - Icinizdeki memeli

HAYATTA KALMA ODAKLI BEYNIMIZ Beyin, sosyal firsatlarin degerlendirilmesiyle iyi hislerin ya da bu firsatlarin degerlendirilemedigi durumlarda kotu hislerin ortaya cikacagi sekilde yapilanmistir. Dogumla birlikte gelen hazir sinir aglarimiz yok. Bu yapilanmayla, 7 yasimiza kadar temel sinir aglarimizi olustururuz. Eriskin yasamimiz boyunca bu donemde olusmus sinir aglarini kullaniriz. Ancak bu yollar eriskin yasamin gereksinimlerine uygun olmayabilir.

KIMYASALLAR BIZI NASIL MUTLU EDER Beynimizin hayatta kalmasina yarayan bir seyler oldugunda bu kimyasallar salgilanir, islem tamamlandiginda salgilama durur. Yine iyi bir seyler oldugunda salgilanmak uzere bekleme moduna gecer.

DORT MUTLU KIMYASAL VE YASAMSAL GUDULERI Dopamin: Aradiginizi bulmanin keyfi - odul arama Endorfin: Aciyi orten cosku - fiziksel aciyi gormezden gelme Oksitosin: Sosyal baglarin konforu - sosyal iliskiler insa etme Serotonin: Sosyal onemin guveni - digerlerinden saygi gorme

MUTLU KIMYASALLAR NASIL CALISIR Beyinde iki ana merkez var; bu iki merkez insani ve genlerini hayatta tutmak icin birlikte calisir; * Korteks: Buyuyerek ve ara baglantilar kurarak yasamsal deneyimi depolayan ekstra noronlar. * Limbik sistem (memeli beyni): Bizim icin iyinin ve kotunun ne oldugunu hissetmemizi saglayan kimyasallari salgilayan merkez. Bazen korteks limbik sistemden gelen mesajlari gecersiz kilabilir, bu durum onu islevsizlestirir ancak durdurmaz, kimyasali salgilatan kosul ortadan kalkmadikca limbik sistem yeni sinyaller uretmeye devam edecektir.

INSANLARIN LIMBIK SISTEMI VE KORTEKSI NASIL BIRLIKTE CALISIR? Once hayvanlarinkilerin birlikte nasil calistigina bakalim: Hayvan korteksi, limbik sistemden gelen durtuleri anlamlandirma ihtiyaci duymadan, oldugu gibi kabul eder. Hayvan bir ihtiyacini karsiladiginda mutlu olur. Bir dahaki sefer ihtiyac zuhur ettiginde karsiyalabilecegi hissi dopamin salgilamasini saglar, bu da noronlar arasinda kalici baglantilar kurar. Hayvan bir dahaki sefere bu ihtiyaci nasil, nereden karsilayacagi uzerine dusunmez, onu nasil buldugunu anlamaya, o deneyimden ogrenmeye calismaz. Insanin deneyimle buyuyen korteksi, onu diger hayvanlardan ayiran ozelligidir. Yeni ihtiyaclar ve onlarin giderilmesi konusunda korteks aktiftir. Korteks evreni kaotik bir ortam olarak degerlendirir. Burada limbik sistemden gelecek, neyin iyi ve neyin kotu oldugu bilgisine ihtiyacimiz vardir.

DENEYIMLERINIZ NASIL SINIR YOLLARI YARATIR? Bireysel Yollari Acmak Gecmisteki mutlu anlar varolan noronlari birbirine bagladi. Boylece benzer bir durumla bir daha karsilastiginizda daha cok mutlu kimyasal salgilanacak. Gecmisteki mutsuz anlar da nelerden kacinmaniz gerektigini soyleyen noronlari birbirine bagladi. Her deneyimde, duygulariniz beyninizdeki elektrigi tetikler. Bu elektrik beyninizin icinde suyun firtinada hareket ettigi gibi ilerler - en az direncle karsilasacagi yollari bulur. Daha once olusturdugunuz bu yollar elektriginize akacak kanallar verir ve boylece deneyiminize karsiligi sekillendirir. Norokimyasallar asfaltin kotu bir yolu kaplamasi gibi, bu yollari kaplar. Tekrar etmek de yollarinizi saglamlastirir. Nihayetinde elektrigimizin yol alacagi milyarlarca yol olusur ve bunlar duygularimizi anlamlandirmamiza neden olur.

Sinirsel Rehberlik Sisteminiz Insa ettiginiz yollar birleserek sizin sinirsel rehberlik sisteminizi olusturur ve gunluk olarak karsilastiginiz durumlara tepkileriniz konusunda size rehberlik eder. Icinizdeki memelinin, tepkileriyle ilgili suphe duymasina gerek yoktur, cunku hepsi gercek yasam deneyimleriyle olusmustur. Fakat bu rehberlik sisteminin farkinda olmazsiniz, cunku onu bilincli olarak insa etmemissinizdir. Iste bu yuzden yeni yollar yapmak zor: Eskileri nasil yaptiginizi bilmiyorsunuz.

Tanidik Sinir Yollarinda Seyahat Kolaydir... Ama Bu Her Zaman Iyi Bir Sey DEgildir Sinir yollari bazi seylerden hoslanmanizi ve bazilarindan hoslanmamanizi kolaylastirir. Zaman zaman kendiniz icin iyi olmayan seylerden hoslandiginizi ya da sizin icin iyi olan bir seyden korktugunuzu gorebilirsiniz. Insanlarin korteksi eski devrelere yenilerini ekler. Eski devreler oldukca etkilidir.

Yeni Yollar Nasil Acilir? Noronlariniz daha once aktive olmamis bir yoldan elektrik gondermekte zorlanir. Ama bir yolun her aktive olusu isinizi kolaylastirir. Tekrar etmek bir sinir yolunu yavasca gelistirir. Peki nasil yeni yollar acariz? Beyninizi yeni deneyimlerle tekrar tekrar besleyerek.

MUTLULUGU ARAMANIN KISIRDONGUSU Mutlu kimyasallari arayarak ve mutsuz kimyasallardan kacinarak hayatta kalmak uzere tasarlandiniz. Aramayi ve kacinmayi saf disi birakan kisayollara uygun tasarlanmadiniz.

Beyninizin Iyi Hissetme Arayisi Kortizol, aci ve aci beklentisi arasinda bag kurar. Sizi, kotu hissin durmasi icin ne gerekirse yapmaya tesvik eder. Siklikla alarmi neyin tetiklediginden emin olmazsiniz. Nasil durduracaginizi bilmezsiniz ama derhal "bir seyler" yapmazsaniz daha kotu seylerin olacagini hissedersiniz.

Kimyasal Gelgitler

Kortizol hep oradadir, cunku; mutlu kimyasal salgilamasi belli bir sure devam eder, sonra durur. Kortizol de mutlu kimyasallar gibi, olay gerceklesmeden once salgilanmaya baslar. Ornegin hayal kirikligi da kortizolu baslatir. Bu da bizi, ihtiyaclarimizi karsilamamiz yolunda yeni duzenlemeler yapma konusunda harekete gecirir. Mutlu kimyasallarin hizli ve kolayca salgilayan seylerin yan etkileri vardir. Ornegin Gida ve seks. Bunlardan surekli yuksek mutluluk alma cabasi kisir dongu yaratir.

  • Mutluluk, yukaridaki kimyasallar tetiklendiginde gerceklesir.
  • Tetikleme gecmiste olusturdugunuz sinir devrelerine baglidir.
  • Mutsuz kimyasallar da daima tetiklenir.
  • Mutlu kimyasallar mutsuzlara verdiginiz dikkati dagitir.
  • Iyi duygular ayni devreyi yeniden ve yeniden harekete gecirir.
  • Yan etkileri olur ve bunlar daha fazla mutsuz kimyasali tetikler.
  • Hedef: Daha fazla mutlu devre.

Sik Rastlanan Kisirdonguler * Alkol, yemek, para, seks ve uyusturucu gibi dis etkenler. * Ofke, onay ihtiyaci, kacmak, heyecan arayisi, birini kurtarmak gibi icsel dusunce aliskanliklari olabilir.

Kisirdonguden Cikmak "Bir sey yapmalisin" durtusunu reddedin ve kortizolle yasayin. Beklemek beyne bir alternatif uretme firsati verir. O an verimli bir dongu baslar. Alternatif bir devreniz oldugunda anda kalmak kolaylasir. Yeni bir dusunce ya da davranisi 45 gun sektirmeden tekrar edreseniz yerlestirebilirsiniz. Bir gun bile kacirirsaniz birinci gunden baslamaniz gerekir. Yeni secim 1.gun sizi mutlu etmeyecektir, 40. gun de mutlu olmayabilirsiniz. 45. gunde bile daimi olarak mutlu kimyasallari tetiklemez. Fakat kisirdonguden cikmaniza yetecek kadar elektrik uretecektir.

BEYNINIZIN VEREMEYECEGI BIR SEYI ONDAN ISTEMEYIN Beynimiz ancak itiyaclarinizi karsilamaya yonelik adimlar attiginizda mutlu kimyasallar salgiliyor.

2 - Mutlu Kimyasallarinizla tanisin